Address: Quyết Tiến, Tiên Lãng, TP Hải Phòng . Tel: 02253.943.986 Email: queviethaiphong@gmail.com

Hướng dẫn cách sắc thuốc đúng cách

  24/04/2017

Nguời xưa cho rằng: Sắc thuốc đúng cách, thuốc mới có công hiệu. Danh Y Hải Thượng Lãn Ông hướng dẫn cách sắc thuốc như sau: “ Thuốc 1 lạng thì nước 8 lạng, nấu bằng nồi đất, dùng giấy bịt kín miệng ấm. Thuốc bổ phải sắc nhỏ lửa, còn bốn phần. Thuốc công bệnh phải sắc to lửa còn tám phần. Dùng giấy lọc cho trong nước thuốc mới uống. Nếu để đục, sức thuốc không lưu hành. Thuốc bổ có thể tập trung bã thuốc của vài thang lại nấu lên mà uống thay nước cũng hay. Thuốc công hạ, phát tán chỉ nên dùng nước đầu là hay, không cần sắc nước nhì..”.
 
Sắc thuốc, dưới góc độ khoa học, là một quá trình thủy phân, chiết xuất hoạt chất dưới tác dụng của nhiệt độ. Để nâng cao hiệu quả sử dụng và tác dụng của thuốc, cần lưu ý một số vấn đề sau:
 
1. Ấm sắc thuốc
Nên dùng ấm đất để sắc thuốc, không nên dùng ấm đồng, kể cả ấm nhôm để sắc thuốc. Trong một số dược liệu có rất nhiều tanin, nếu dùng ấm sắc bằng kim loại, trong quá trình sắc thuốc sẽ tạo thành tanat sắt, tanat đồng, tanat nhôm… sẽ làm biến đổi chất thuốc. Dùng ấm nhôm để sắc thuốc, nếu thang thuốc có các vị chua như: Ngũ vị tử, Sơn tra… nồng độ nhôm trong thuốc sắc rất cao có thể gây ảnh hưởng tới sức khỏe. Một trong những nghiên cứu của các nhà khoa học cho thấy: Trong tế bào thần kinh trung ương của những người mắc bệnh suy não thấy có sự hiện diện của nhôm. Và nhôm cũng là một trong những nguyên nhân gây bệnh này.

 Nên dùng nồi, ấm bằng đất để sắc thuốc (Ảnh minh họa)

Ngày nay, có nhiều loại ấm sắc thuốc bằng điện của Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc.Ưu điểm của các loại ấm này là có đồng hồ định thời gian nên rất chủ động cho việc sắc thuốc. Bạn có thể sử dụng các ấm sắc trên. Cách sử dụng đơn giản, chất lượng thuốc sắc cũng rất tốt, người sắc không phải chú ý nhiều đến việc sắc thuốc.
 
2. Nước sắc
Nên dùng nước sạch để sắc thuốc, các loại nước thường dùng như nước giếng trong, nước mưa, nước máy… đều có thể dùng để sắc thuốc.
 
Thang thuốc có “đại tễ, tiểu tễ” do vậy lượng nước sắc tùy theo thang to hay nhỏ mà đổ nước cho vừa, nước ngập dược liệu khoảng 2 đốt ngón tay là được. Những lần sắc sau có thể đổ ít nước hơn lần đầu.
 
3. Cách sắc thuốc
Trước khi sắc nên ngâm thuốc vào nước ấm hoặc nước lã ít nhất 30-60 phút. Nếu ngâm thuốc trước khi sắc, chất lượng thuốc sắc sẽ tốt hơn và rút ngắn được thời gian sắc thuốc.
 
Sắc “văn hỏa”: Nhỏ lửa trong thời gian khoảng 60-90 phút mỗi lần sắc. Thường áp dụng để sắc các thuốc có tính chất bồi bổ.
 
Sắc “vũ hỏa”: Lửa to, sắc nhanh khoảng 20-40 phút thuờng áp dụng với các thang giải biểu, thuốc có tính “phương huơng” như: Bạc hà, long não, tô diệp…
 
Nếu là thuốc bổ, nên sắc 3-4 lần. Nếu là thuốc phát tán, thuốc công hạ, nên sắc 2-3 lần. Có loại chỉ cần sắc nước đầu mà không cần sắc thêm nữa.
 
Một số vị có cách sắc khác nhau, ví dụ như: Thang thuốc có khoáng vật cần sắc khoáng vật trước, các thuốc có tinh dầu như: Bạc hà, gừng…thường cho sau khi thuốc đã sắc gần được. Ngũ vị tử có tác dụng giảm men gan rất tốt nhưng trước khí sắc phải đập dập nhân. Một số thuốc quý như Nhân sâm, cần sắc riêng rồi mới hợp với nước thuốc. Các loại cao thuốc, a giao, mật ong, sau khi sắc, chắt nước thuốc rồi mới hòa các vị trên vào khi thuốc còn nóng. Sừng tê giác cần mài với nước, uống riêng với thuốc mà không cần cho vào nồi sắc.
 
Mỗi thang thuốc có cách sắc khác nhau. Do vậy cần lưu ý sắc thuốc theo chỉ dẫn của người thầy thuốc.

 

L.Y. Trần Hữu Ngân
Hội đông y tỉnh Khánh Hòa

Bình luận